W zamku nad Dunajcem

Treść

Malowniczo położony w naturalnym krajobrazie Pienin i dolinie Dunajca na wysokim wzgórzu nad wodami Zalewu Czorsztyńskiego zamek w Niedzicy przyciąga licznych turystów i gości. Od ponad czterdziestu lat w jego murach mieści się muzeum obrazujące dzieje tutejszej warowni.

Zamek zbudowany został w 1310 r. przez Kokosza Borzeviczya jako jedna z twierdz na północnej granicy królestwa węgierskiego mająca strzec traktu handlowego łączącego Węgry z Polską. Na przełomie XIII i XIV w. na rzece Dunajec ukształtowała się granica pomiędzy Królestwem Polskim i Węgrami. Twierdza rozbudowana została w XV, XVI i XVIII w. przez kolejnych węgierskich właścicieli. Na zamku w roku 1412 posłowie króla polskiego Władysława Jagiełły przekazali pożyczkę posłom króla czeskiego i cesarza niemieckiego Zygmunta Luksemburskiego. Zastawem owej pożyczki było 13 miast spiskich. Zamek był siedzibą rodów węgierskich. Tylko przez krótki czas (początek XVI w.) pozostawał w rękach polskiej rodziny Łaskich.
W 1920 r. Niedzica znalazła się w granicach Polski. W II Rzeczypospolitej zamek nadal pozostał we władaniu węgierskich właścicieli. Ostatnia właścicielka, wdowa po Gezie Alapi Salamonie, Ilona hrabina Bethlen (zmarła w 1964 r. na Węgrzech), w latach międzywojennych uporządkowała dziedziniec zamku dolnego oraz parkowe otoczenie zamkowego wzgórza. Opuściła zamek przed zimą 1943 r.
W 1949 r. zamek został przejęty przejęty przez Ministerstwo Kultury i Sztuki i przekazany w użytkowanie Stowarzyszeniu Historyków Sztuki. Po konserwacji budowla została udostępniona do zwiedzania. Wszystkie wnętrza otrzymały stylowe wyposażenie i zostały adaptowane na cele muzealne i hotelowe z zachowaniem historycznego układu i charakteru.
W 1963 r. powstało Muzeum Zamku, które gromadzi związane z nim eksponaty archeologiczne, elementy wystroju architektonicznego oraz grafiki, obrazy i ryciny przedstawiające widoki twierdzy w różnych czasach. Gromadzi również dokumentację historyczną zamku. Można tu zobaczyć także eksponaty etnograficzne z terenów Spisza oraz ciekawą kolekcję zegarów.
W 1996 r. Akos Engelmayer (w latach 1990-1995 ambasador Węgier w Polsce) ofiarował muzeum swoją kolekcję polskich hungarików. Wśród nich znajdują się mapy Węgier z XVI-XX w., ryciny przedstawiające niedzicki zamek i spływ Dunajcem oraz siedem listów gończych, którymi Austriacy po upadku powstania w 1849 r. ścigali m.in. Lajosa Kossutha - bohatera narodu węgierskiego.
Andrzej Kulesza
Nasz Dziennik 17-05-2004

Autor: DW