Szlachetne dziedzictwo

Treść

Ponad 800 obrazów, rzeźb, grafik, dzieł sztuki użytkowej i uzbrojenia oraz innych dziedzin twórczości można oglądać w Muzeum Narodowym w Poznaniu na specjalnej ekspozycji zatytułowanej "Sarmacja - szlachetne dziedzictwo czy przeklęty spadek". Ta największa w Polsce ekspozycja dotycząca okresu Sarmacji zajmuje kilka muzealnych sal. Jest poświęcona m.in. obronie chrześcijańskiej Europy i życia rodzinnego polskiej szlachty.
- Okres Rzeczypospolitej sarmackiej bardzo mocno rzutuje na nasze dzieje. Bez dawnych bohaterów i zdrajców, bez sarmackiej brawury rycerskiej czyż nie mdła byłaby "Trylogia" Sienkiewicza? Czyż bez polskiej brawury wywodzącej się właśnie z okresu Sarmacji byłby do zdobycia wąwóz Somosierry, klasztor na Monte Cassino? Czy wreszcie pokonany byłby komunistyczny reżim? A bez sarmackiego fermentu, jaka byłaby twórczość Fredry, Witkacego? - powiedziała nam kurator wystawy Joanna Dziubkowa.
Wystawa prezentuje dzieła i przedmioty powstałe w okresie od XVII w. do czasów współczesnych. Są to portrety trumienne, portrety rodzinne, np. "Jan III Sobieski w otoczeniu rodziny", maszyny do prasowania serwet, zegarek kieszonkowy z wizerunkiem Tadeusza Kościuszki, kielichy i monstrancje, a także plakat do spektaklu teatralnego "Szachy" na podstawie dramatu Stanisława Grochowiaka.
Ekspozycja, której scenografię przygotował znany z wielu realizacji operowych Ryszard Kaja, jest podzielona na sześć działów, m.in. "Życie rodzinne" - to część pokazująca dom z architekturą dawnych dworów szlacheckich, ich wyposażeniem jako odbiciem sarmackiego gustu, meblami, tkaninami i dekoracjami, obrazy i portrety przodków oraz polski ubiór szlachecki pyszniący się złotem i szlachetnymi kamieniami. Godny uwagi jest dział "Rycerze chrześcijańskiego przedmurza". Przypomina on znaczenie Polski jako kraju słynącego z bohaterskiej obrony chrześcijaństwa przed zagrożeniem ze strony Turków, Tatarów i moskiewskiej schizmy. Warto zwrócić uwagę także na dział "Formowanie ducha i ciała", przedstawiający obiekty związane z wiarą, religijnością i pobożnością polskich Sarmatów.
- Na tej wystawie są różne dzieła - po to, żeby widz mógł na podstawie własnych wiadomości na temat przeszłości, znanych sobie książek i dzieł sztuki odnaleźć swój obraz sarmatyzmu - mówiła Joanna Dziubkowa.
Sarmatyzm to formacja kulturowa w Polsce od schyłku XVI do połowy XVIII w. Styl życia, obyczaje, ideologia szlachty w tym okresie były wyrazem m.in. tradycjonalizmu, konserwatyzmu, religijności i pełnego oddania patriotyzmu.
Wystawę w poznańskim Muzeum Narodowym można oglądać do końca lutego przyszłego roku.
Wojciech Wybranowski, Poznań

"Nasz Dziennik" 2004-12-20

Autor: kl