Rosyjski romantyk
Treść
Dziś mija 110. rocznica śmierci Piotra Czajkowskiego, rosyjskiego kompozytora, dyrygenta, pedagoga. Jego dzieła goszczą na scenach i estradach koncertowych całego świata, część z nich stanowi tzw. żelazny repertuar.
Płynna, nasycona liryzmem melodyka, ulubiony przez kompozytora walc
- poddany artystycznej obróbce, motywy rosyjskiej czy ukraińskiej muzyki ludowej, silne udramatyzowanie, melancholia - to jedne z charakterystycznych cech muzyki Czajkowskiego. Badacze zgodnie stwie-rdzają, że twórca ten dokonał swoistej syntezy dorobku klasyków i romantyków, muzyki zachodnioeuropejskiej i muzyki rosyjskiej.
W dorobku kompozytora odnajdziemy symfonie, opery, poematy symfoniczne, fantazje, koncerty solowe, utwory kameralne, miniatury fortepianowe, pieśni.
Wspomniane już ulubione walce, zawsze porywające szeroką frazą i dużej urody melodyjnością, kompozytor zwykł wprowadzać m.in. w monumentalnych symfoniach, zamiast tradycyjnego scherza. Inspiracje folklorem słychać m.in. w finałach o charakterystycznym radosnym charakterze. W symfoniach, szczególnie trzech ostatnich, odnajdziemy też właściwą Czajkowskiemu nutę dramatyzmu, wątek przeznaczenia, cierpienia, pozostające również w związku z osobistymi przeżyciami kompozytora. Problematyka oper także obraca się wokół ludzkich przeżyć i złożonej psychiki człowieka. Stąd przewaga arii solowych, monologów, duetów, kierujących uwagę na indywidualne problemy bohaterów. Czajkowski szedł zdecydowanie drogą opery lirycznej. Opera - jak przyznają badacze - stale przyciągała jego uwagę i była wręcz faworyzowanym przez niego gatunkiem. Do czołowych dzieł w tej sferze zalicza się "Eugeniusza Oniegina" i "Damę Pikową" - uważaną za szczytowe osiągnięcie Czajkowskiego w obrębie jego oper i jedną z najlepszych w dziejach muzyki rosyjskiej.
Własne osiągnięcia w sferze opery i symfoniki przeniósł Czajkowski na grunt muzyki baletowej. Trzeba tu od razu zaznaczyć, że kompozytor nadał tej dziedzinie sztuki rangę artystyczną, a jego balety postrzegane są w kategoriach swoistego dramatu muzyczno-choreograficznego.
Ceniony za niebagatelny wkład w dzieje muzyki kompozytor - przy całym bogactwie swej natury - borykał się z problemami mającymi źródło w specyficznym naddatku emocji, z problemami osobowościowymi. Położyły się one cieniem na historii jego życia, choć jednocześnie trzeba wspomnieć, że postrzegany był jako człowiek nieśmiały, wrażliwy, miłujący sztuki piękne, przyrodę, bardzo związany z rodziną.
ES
Nasz Dziennik 6-11-2003
Autor: DW