Malarstwo z Odessy

Treść

"Pejzaż i portret" to tytuł nowej wystawy obrazów pochodzących ze zbiorów Muzeum Sztuki w Odessie, prezentowanej w zamku Lubomirskich w Stalowej Woli. Ukazuje ona twórczość malarzy rosyjskich, ukraińskich - także pochodzenia polskiego, z przełomu XIX i XX wieku, związanych z Odessą, miastem o wielonarodowej kulturze, nadmorskim, portowym, otoczonym bujną, egzotyczną przyrodą.
Dominuje tematyka marynistyczna, reprezentowana głównie przez najwybitniejszego przedstawiciela tego gatunku Iwana Ajwazowskiego. Płótna tego malarza - "Zachód słońca nad morzem", "Wieczór. Krym", "Obłoki nad morzem", "Księżycowa noc na morzu", "Statek" - to pełne liryzmu, poezji, romantycznego nastroju obrazy oddające piękno morza w jego bezkresnej przestrzeni, zmieniającej się nieustannie grze barw i światła, w jego różnych stanach, ukazujących potęgę morskiego żywiołu ("Żaglowiec"), to znów ciszę, spokój, sielankowość ("Błękitna marina"); obrazy przywołujące na myśl różne stany ducha i zmienność losów ludzkiego życia.
Wyeksponowane zostały też dwa wczesne obrazy Wasilija Kandinskiego, noszące znamiona impresjonizmu: "Miejski pejzaż" i "Ulica oświetlona słońcem", na których rozmalowane barwne plamy płaszczyzn zajmują prawie połowę obrazu, a domy, postacie, drzewa, płoty są jedynie dodatkiem. Myślenie płaszczyzną i kolorem, redukcja pierwotnego kształtu, stały się dla Kandinskiego inspiracją do stworzenia nowego kierunku w sztuce - abstrakcjonizmu.
Wśród odeskich portrecistów wybija się sztuka wywodzącego się z kozackiej rodziny ukraińskiego malarza Ilji Riepina. Choć zasłynął jako artysta ukazujący żywą historię własnego narodu, również jego portretom nie można odmówić siły wyrazu i głębi psychologicznej. "Portret inżyniera wojskowego A.A. Szewcowa" z 1876 r. i "Donna Anna i Don Juan" świadczą o tym, że intencją artysty było pokazanie na portretach człowieka myślącego i czującego. Nie można też przejść obojętnie wobec bohatera obrazu Wasilija Surikowa "Starzec w futrze", "Dziewczynki w niebieskiej pelerynie" Kiriaka Kostandiego czy portretu pisarza Iwana Bunina, laureata Nagrody Nobla, pędzla Eugeniusza Bukowieckiego.
Artystów polskich związanych ze środowiskiem odeskim reprezentują m.in. January Suchodolski, żołnierz epoki napoleońskiej, batalista ("Amazonka"), i Stanisław Żukowski - autor obrazu "Topniejący śnieg na wiosnę", wyrażającego metaforycznie nadzieję na wyzwolenie z ucisku.
Alicja Trześniowska, Stalowa Wola
Nasz Dziennik 24-10-2003

Autor: DW